พระยาสมุทรศักดิ์ (เจิม วิเศษรัตน์) เกิดเมื่อปีกุน สัปตศก จ.ศ. 1237 ร.ศ.94 (พ.ศ. 2418) ในสมัยรัชกาลที่ 5 การศึกษาชั้นต้นเรียนหนังสือไทยกับจ่าช่วงและหนังสือโรมันและภาษาฝรั่งเศสในสำนักครูเปาโรย์ ณ วัดคอนเส็ปซัง ท่านนับถือศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาธอลิคเพราะว่า บรรพบุรุษของท่านเป็นชาวยุโรปเชื้อชาติโปรตุเกสที่เข้ามาตั้งรกรากและรับราชการตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา
ตำแหน่งราชการ
พ.ศ. 2469 ย้ายกลับมาดำรงตำแหน่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม เพราะว่า จังหวัดนครพนม ก็มีวัดศาสนาคริสต์เช่นเดียวกันคือ วัดหนองแสง ซึ่งจะมีปัญหาความขัดแย้ง เรื่องศาสนาเช่นเดียวกัน ท่านดำรงตำแหน่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนมอยู่จนถึง พ.ศ. 2472 จึงออกรับพระราชทานบำนาญแล้วกลับไปตั้งนิวาสสถานอยู่ที่กรุงเทพมหานคร และถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2487 พระยาสมุทรศักดารักษ์ เป็นผู้ประสานความร้าวฉานของชาวไทยพุทธและชาวไทยคริสต์ได้อย่างดียิ่ง จึงเป็นปูชนียบุคคลของจังหวัดนครพนม ท่านหนึ่ง
ผลงาน
จากการได้เข้ารับราชการตั้งแต่อยู่ต่างจังหวัดจนถึงย้ายมารับราชการที่จังหวัดนครพนมและได้เกษียณอายุราชการรับเบี้ยบำนาญในปี 2477 นั้น หลวงอภิบาลวรเดชมีผลงานมากมายปรากฎให้เห็นในจังหวัดนครพนม สมควรบันทึกไว้ให้อนุชนรุ่นหลังได้ทราบ ดังนี้
หลวงอภิหาลวรเดช เป็นข้าราชการฝ่ายปกครองรุ่นหัวต่อของการจัดระเบียบการปกครองตามแบบเก่ากับแบบใหม่ คือ ท่านเริ่มดำรงตำแหน่งนายอำเภอ ในสมัยเริ่มใช้พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ดังนี้ จึงเป็นธรรมดาที่จะต้องมีการวางระเบียบงานตัวบุคคล สร้างสถานที่ราชการสร้างบ้านสร้างเมือง เพื่อให้สอดคล้องตามวิธีการปกครองแบบใหม่ฉะนั้นจึงเท่ากับว่าท่านได้มาวางรากฐานการงาน แผนผังเมือง สถานที่ในจังหวัดนครพนมให้เราเห็นอยู่ในปัจจุบัน สร้างตึกที่ว่าการอำเภอท่าอุเทนหลังเก่าริมแม่น้ำโขง บ้านพักนายอำเภอเป็นเรือนไม้ 1 หลัง บ้านพักปลัดอำเภอ 2 หลัง บ้านพักสมุห์บัญชี 1 หลัง ไม่ใช้งบประมาณของทางราชการโดยของแรงราษฎรช่วยสร้าง ตัดถนนจากท่าอุเทนมาต่อเขตอำเภอเมือง นร้างสะพานข้ามห้วยทวย (นุพานเก่าใช้ได้ประมาณ 25-26 ปี) ร่วมสร้างพระธาตุท่าอุเทนร่วมกับพระอาจารย์ศรีทัตถ์ ขณะดำรงตำแหน่งนายอำเภอท่าอุเทน ปีแรก โดยซื้ออิฐ 1000 ก้อนสมทบการก่อสร้างปี 2463 ได้ตัดถนนผ่นหน้าศาลากลางหลังเก่า (หอสมุดแห่งชาติจังหวัดนครพนมในปัจจุบัน) พระยาพนมรครนุรักษ์ (อุ้ย นาครทรรพ ) ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนมได้ให้นามถนนนี้ว่าถนนอภิบาลบัญชา
ปี 2463 สร้างสนามบินนรพนม บริเวณวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี โรงเรียนนครพนมวิทยาคม อุตสาหกรรมจังหวัด สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัด ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน สำนักงานปฏิบัติที่ดินเพื่อการเกษตร สำนักงานแรงงานจังหวัด
สร้างศาลากลางจังหวัดหลังเก่า (หอสมุดแห่งชาติจังหวัดนครพนมในปัจจุบัน)ที่ว่าการอำเภอเมืองหลังเก่า เรือนจำจังหวัดนครพนม บ้านพักปลัดจังหวัดนครพนม เรือนรับรองแผนกมหาดไทย (ที่ตั้งสำนักงานที่ดินจังหวัดนครพนม ปัจจุบันรื้อไปแล้ว) บ้านพักอัยการจังหวัดนครพนม บ้าพักคลังจังหวัดนครพนม บ้านพักสรรพสามิต จังหวัดนครพนม ตลาดสดนครพนม (บริเวณร้านไทยสากล ปัจจุบันรื้อแล้ว) การทำทำนบปิดกั้นหนองญาติ เป็นกรรมการสภาโรงพยาบาลนครพนม เป็นกรรมการตั้งสโมสรข้าราชการ
