|
จิตรกรรมฝาผนังวัดพุทธสีมา ที่ตั้ง บ้านฝั่งแดง ตำบลฝั่งแดง อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม หลักฐาน ที่ผนังด้านนอกตัวสิมปรากฏภาพจิตรกรรมเหนือกรอบประตู และหน้าต่างทั้ง 2 ด้านภายในกรอบอาร์คโค้งเหมือนบานหน้าต่างมีจิตรกรรมฝ่าผนังลายเส้นใช้สีแซมแต่เพียงบางส่วน รูปภาพภายนอกเป็นภาพพุทธประวัติ นรก พระเวสสันดรชาดก ทศชาติ บางเรื่อง พระมาลัย สินไช ราหูอมจันทร์ เทพชุมนุม ทหารฝรั่ง ทศกัณฐ์ และสัตว์หิมพานต์ ส่วนรูปภายในเป็นเรื่องพุทธประวัติ ทศชาติ สินไชชาดก จันทโครพ สุธนชาดก ต้นนารีผล ทหารฝรั่ง ช่างแต้ม คือ จารย์คูน และ จารย์ผุย งานจิตรกรรมฝาผนักของวัดพุทธสีมา มีรายละเอียดดังนี้ งานจิตรกรรมที่มีความเด่นของวัดพุทธสีมา ปรากฏอยู่บนพื้นผนังภายในทั้งสี่ของตัวอาคารบนพื้นผนังหลังองค์พระประธานปรากฏฮูปแต้ม ตั้งแต่บริเวณเหนือองค์พระประธานไล่ไปจนตกกรอบพื้นผนังด้านบน แบ่งกรอบของภาพพื้นผนังออกเป็นส่วนใหญ่ ๆ คั่นด้วยลายเครือเถาตรงกับแนวหน้าต่างด้านบนของผนังด้านรีด้านล่างสุด ของกรอบหน้าต่างจะมีลายเครือเถาที่เป็นกรอบภาพอีกเช่นกัน กรอบภาพที่เห็นมีเฉพาะกรอบภาพในลักษณะแนวนอนไม่ปรากฏกรอบภาพในลักษณะแนวตั้งดังเช่นรูปฮูปแต้มฝาผนังวัดโพธิ์คำ อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม บนผนังด้านนอกตัวอาคารปรากฏฮูปแต้มอยู่เหนือกรอบประตูและหน้าต่างด้านรีทั้ง 2 ด้าน ภายในกรอบอาร์คโค้งเหนือบานหน้าต่าง มีฮูปแต้มเน้นความสำคัญด้วยเส้นใช้สีแซมแต่เพียงบางส่วนมีสีส่วนรวมเป็นเอกรงค์ ด้านนอกของตัวอาคารทั้งสี่ด้านแต่ละห้องมีเสาหลอกนูนออกมาจากผนัง ประดับด้วยฮูปแต้มตั้งแต่เสาลงมาจรดเหนือบานหน้าต่าง ยกเว้นผนังด้านหลังแต่เพียงด้านเดียว โครงสีส่วนใหญ่เป็นสีเอกรงค์ (Monchrome) โดยเฉพาะผนังด้านหน้าองค์พระประธานแทบไม่ได้ใช้สีอะไรเลยคล้ายกับภาพลายเส้น (Drawing) อีกกรณีหนึ่ง สีอาจจะไม่เพียงพอหรือเป็นความตั้งใจของช่างแต้มเองที่ประสงค์จะใช้สีแต่เพียงน้อยสี แต่เน้นให้เห็นคุณค่าของความงามด้วยเส้นรอบนอกที่เป็นฟอร์มบอกรูปทรงของตัวละคร ต้น ปราสาทราชวัง และบรรดารูปสัตว์ที่เป็นพญามารต่าง ๆ ช่างแต้มใช้สีดำเพื่อแสดงให้ทราบว่าเป็นเรื่องอะไร ๆ ลายเส้นที่เป็นตัวแทนของน้ำในมหาสมุทรที่นางธรณีบิดมวยผมจนพญามารปั่นป่วนนั้น ช่างแต้มใช้เป็นสีเทาอ่อน หรือฟ้าอ่อน หากไม่สังเกตจะไม่เห็นเพราะสีเกือบจะกลืนไปกับผนักสีขาว สีที่เด่นออกมามีส่วนช่วยให้ภาพมีความสดใสโดยเด่นขึ้นมาช้าง ได้แก่ สีเขียวไพล เช่น สีของงูที่เป็นพญามาร สีหน้าของรามสูร หน้าพญามาร ปีกนกหัสดีลิงค์ ปีกนกแก้ว ต้นหญ้า ตลอดจนสีของกล้วยไม้ สีเขียวเข้มเป็นสีของพุ่มได้ใหญ่ สีแดงเป็นรัศมีของพระพุทธเจ้า สีหน้าบันปราสาท สีดอกกล้วยไม้ยามเบ่งบานเต็มที่หรือสีแดงของปากนกแก้ว และเพื่อต้องการให้ภาพของพญามารร้ายที่มุ่งหวังทำลายพระพุทธเจ้า เช่น จระเข้ หรือปลายักษ์ เกิดความดุร้าย น่าเกลียดกลัว ช่างเขียนจะระบายสีดำคล้ำมีน้ำหนักอ่อนแก่เกิดคุณค่าของสี แต่มิใช้สีดำที่ทึบตัน แสดงให้เห็นว่าช่างแต้มมีความชำนาญต่อการใช้เส้นและสีแต่เพียงน้อยสี นั่นคือความชำนิชำนาญและเสน่ห์ของช่างแต้มที่มีรูปแบบในการสร้างภาพให้เกิดความงาม |
